Son Düzlük - İbrahim TENEKECİ

Dönüp dönüp okunması gereken bir kitap Son Düzlük, Şair İbrahim Tenekeci’nin denemelerini kitaplaştırdığı eseri. Mesleği gereği değil; meselesi sebebiyle yazan bir yazarın derinliğini görüyorsunuz her denemenin içerisinde.
“Evin tapulu, cümlenin orijinal olanı makbuldür” diyen İbrahim Tenekeci, Son Düzlük’teki yazılarını yüzlerce orijinal cümleyle taçlandırıyor. Ufuk açıyor, yön tayin ediyor.

İnsanın mekanı ile yazı arasındaki benzerlik üzerine kurduğu yazısını “Allah evimizi ve cümlemizi korusun” deyerek bitiriyor. Ev ne kadar önemliyse cümlede o kadar önemli “meselesi”olan yazar için.

Hayatın sıradanlığı karşısında bir başkaldırı olarak görüyor yazar yazmak eylemini. Yazmayı yetenekli insanların fanilik karşısındaki göstermiş olduğu tepki olarak görüyor ve bu tepki ne kadar güçlü olursa insan o kadar uzun yaşıyor. Tabi zaman olarak değil, insan olarak, yazar olarak.

Popüler kültüre karşı oldukça yerinde eleştiriler getiriyor. “O kadar hızlı yaşıyoruz ki bazılarımızın ölmeye bile vakti yok…”diye ekliyor. Popüler kültürün teşhircilik üzerine kurduğu düzeni, yetenekli, sağlıklı ve aklı başında insanları görmek ve göstermekle yok edilebileceğini savunuyor; çünkü bu tip insanların popüler kültür içerisinde yer alma imkanı yok.

Yazar bize sürüden ayrılmayı tavsiye ediyor, sürüden ayrılanı kurt kapar, atasözüne başka bir pencereden bakarak sürünün içinde kalmanın daha tehlikeli olduğunu gözler önüne seriyor. “Sürü içinde kuzu kuzu yaşayanlar zamanla kurtlanmaya başlar.” Bu da pek iyi bir şey değil.

“Çok çalışmak üretimi düşürür” tezini savunuyor ve çok çalışmanın zararını şu enfes tespitiyle ortaya koyuyor: “Bir davaya en çabuk küsenler, yeni bir oluşuma ilk önce gidenler, eski adreslerinde en çok çalışanlardı. Dolayısıyla, çok çalışmanın bağlılığı azalttığını söyleyebiliriz.” Bu cümleleri okuduktan sonra, neden görev yaptığım okullardan hemen kaçmak için fırsat kolladığımı daha iyi anladım.

Çok çalışmanın zararlı olduğunu savunuyor İbrahim Tenekeci ve tembellik hakkını sonuna kadar savunuyor; ama asla kolaycılığı hoş görmüyor, “Bir işin zahmetini çekmeyen kişi, onun değerini bilemez. Bir şeye kolay ulaşan, onu kolay elden çıkarır.” Onun temel eleştirisi durmadan çalışan ama bal yapamayan bir çalışma. Çok üretilen ürünün de kalitesinin düşmesi.

İbrahim Tenekeci Son Düzlük’te bizim zihin sağlığımız açısından oldukça faydalı, ironisi bol, hüznü tamam yazılar kaleme almış. Okumakta fayda var.

İzzet Koçak & Simeranya Yazıları

Ekim 2009

Bu yazı Kitaphaber.net sitesinde yayınlanmıştır.